Radnička omladina
,,Svaki pravi, ubeđeni revolucionar je prijatelj naroda… I da Vlada Gaćinović, posle Vase Pelagića drugi veliki lik revolucionara Bosne i Hercegovine, nije strasno voleo bosanskog kmeta, da nije s istom strasnošću osećao i za bosanskog radnika, zarobljenog u rudnicima i šumama, i za osiromašenog inteligenta, on ne bi imao snage za mržnju, on ne bi mogao da emanira onu ogromnu energiju koju je trebalo razviti u borbi protiv Austrije, protiv monarhije Habsburgovaca.” Veselin Masleša
Ko beše Veselin Masleša, čije ime nosila je jedna od najtiražnijih izdavačkih kuća samoupravne Jugoslavije, bez čijih izdanja su i danas nezamislive javne, univerzitetske i kućne biblioteke?
Narodni heroj Veselin Masleša rodio se 1906. u banjalučkoj bogataškoj porodici, čiji dom se nalazio na mestu današnjeg zdanja NSRS. Kao dečak u igri je povredio oči, pa će čitav život ostati prepoznatljiv po nošenju okruglastih naočari. Studirajući prava i političku ekonomiju u Zagrebu i Frankfurtu, sve svoje talente Masleša je rano založio u borbi masa predvođenih Komunističkom partijom Jugoslavije, u čije redove nakon 1923. stupa.
Veselin Masleša živeo je za uverenje da narod mora postati gospodar svoje istorije. U svojim sociološkim studijama i raspravama o Mladoj Bosni i Svetozaru Markoviću, izneo je sintezu slobodnoseljačkih pokreta za dokidanje feudalizma, od socijalnog naboja srpskih ustanaka u prošlom veku do borbe za radikalniju agrarnu reformu u jugoslovenskoj državi, kao presudnih nosilaca istorijskog progresa na Balkanu. Pišući za Danas, Književnik, NIN i drugu levičarsku štampu, upravo na videlu istorijskog materijalizma rasvetljavao je lukavo utkane, lažne antagonizme kojima su koterije buržoaskih stranaka u staroj Jugoslaviji mase držale u strahu i pokornosti.
O Maslešinom rodoljublju svedoči i osnivanje sportskog društva Borac iz Banjaluke, koje je utemeljio u ime radničke borbe za oslobođenje i socijalizam. Od šestojanuarske represije porodica mu se sklanja u Beograd, ali i tamo Masleša biva hapšen čak 14 puta: tako i upoznaje ljubav svog života, Jelenu Vučković, koja zbog njihovog zajedništva ostaje bez posla. Aprilski slom zatiče ga u Crnoj Gori, u žarištu Trinaestojulskog ustanka sa Mošom Pijade, sa kojim opet pokreće list Borbu, koji uređuje dok krstari Bosnom na čelu politodela Četvrte proleterske udarne brigade. Tako se i sredinom leta 1943. našao nad kanjonom Sutjeske, u nacističkom obruču oko Vrhovnog štaba, u dotad najvećoj gerilskoj bici u Evropi koja će se ispostaviti kao grdno sudilište jugoslovenske revolucije. Uprkos gotovo bezumnoj hrabrosti partizana koji su prepletenih ruku noću prešli podivljaju reku, Veselina Masleše nije se ujutru našao na sigurnoj teritoriji. Voda ga je savladala i, kao Goran Kovačić, ostavio je život u bespućima Zelengore.
Dok revizionistička mašinerija slobodarsko nasleđe skreće sa koloseka antiimperijalnog otpora i klasnog rata, pamtimo Veselina Maslešu, njegove ideje koje niko nije mogao da kupi, a koje nam i danas služe da se odupremo svim nasrtajima imperijalizma i neoliberalizma da nas učini nepismenijima i nehumanijima.
Slava junačkoj seni Veselina Masleše!
Neka živi ponosita i potpuno nezavisna Srbija radnog naroda!
