Na današnji dan, 15. maja 1943. godine, počela je čuvena Bitka na Sutjesci koja predstavlja jedno od najslavlnijih poglavlja revolucionarne istorije balkanskih naroda. Sa ciljem da unište glavninu snaga Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije, nacistički okupator i njegovi saveznici pokreću operaciju "Švarc", do tada operaciju najširih razmera na prostorima Jugoslavije.

Angažovano je oko 120 hiljada vojnika, među kojima su i brojne specijalne jedinice Nacističke Nemačke kao što je četvrti puk čuvene divizije "Brandenburg". Uz naciste su se borile i 3 italijanske divizije, 2 bugarska puka i jedna divizija redovne vojske Nezavisne Države Hrvatske. Sa druge strane, glavnina partizanskih snaga je bila sačinjena od oko 23 hiljade boraca i borkinja.

Cilj operacije "Švarc" je bio potpuno uništenje glavnog štaba Narodnooslobilačke vojske i glavnine vojske koja je okupljena oko glavnog štaba sa ciljem da se slomi partizanski otpor u Jugoslaviji. Uz podršku artiljerije i avijacije, cilj je bio potpuno opkoljavanje partizanskih snaga.

Partizani su se našli u potpunom okruženju i primorani su da krenu u seriju proboja protiv daleko brojnijeg i naoružanijeg neprijatelja. U ovim probojima partizani su pretrpeli ogromne gubitke, ali su proboji iz okruženja bili uspešni. Prvi proboj desio se 10. juna kod sela Balinovac. Tada je Prva proleterska brigada zajedno sa trećom krajiškom brigadom uspela da ostvari proboj. 12. juna desio se sličan proboj kod sela Rataj. 14. juna glavnina partizanske vojske se uspešno zajedno sa glavnim štabom i partizanskom bolnicom probila u pravcu Zelengore i uspela da se izvuče iz okruženja.

15.juna Nemački general Rudolf Liters javlja glavnom štabu Nacističke Nemačke u Berlinu da je operacija Švarc propala i da su partizani uspeli da se probiju iz obruča.

Više od 7000 partizanskih boraca i borkinja je poginulo tokom ovih proboja i tokom cele operacije "Švarc". Od toga, mnogi su streljani nakon okončanja operacije, uglavnom od strane pripadnika 17. SS divizije Princ Eugen koja je nakon okončanja ofanzive ubila više stotina meštana okolnih sela, među kojima i 106 dece. 1. brdska divizija Nemačkog Vermahta je zarobila i streljala 411 partizanskih ranjenika.

Epska pobeda uz ogromne gubitke organizovanog partizanskog otpora predvođenog Komunističkom partijom Jugoslavije ostavila je dubog trag, uspomenu i lekciju današnjim generacijama kako se vodi borba protiv okupatora.

Slava herojima sa Sutjeske!